زانو یکی از پیچیدهترین مفاصل بدن است که به دلیل ساختار خاص و فشار زیاد در معرض آسیبهای مختلف قرار دارد. دو بخش مهم زانو که نقش حیاتی در حرکت و ثبات آن دارند، رباط صلیبی و مینیسک هستند. آسیب به هر یک از این ساختارها میتواند موجب درد شدید، بیثباتی زانو و محدودیت حرکتی شود. در بسیاری از موارد، درمانهای غیرجراحی کافی نیست و بیمار به جراحی رباط صلیبی یا مینیسک زانو نیاز پیدا میکند.
رباط صلیبی زانو چیست؟
رباطهای صلیبی شامل دو رباط مهم درون مفصل زانو هستند:
رباط صلیبی قدامی (ACL)
رباط صلیبی خلفی (PCL)
این رباطها وظیفه دارند تا حرکت زانو را کنترل کرده و از جابهجایی بیش از حد استخوانها جلوگیری کنند. آسیب به رباط صلیبی، بهویژه ACL، یکی از شایعترین آسیبهای ورزشی است که بیشتر در ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال و اسکی دیده میشود.
مینیسک زانو چیست؟
مینیسکها دو غضروف هلالیشکل هستند که بین استخوان ران و ساق قرار دارند. وظیفه آنها جذب فشار و جلوگیری از سایش استخوانهاست. پارگی مینیسک معمولاً در اثر حرکات چرخشی ناگهانی یا فشار شدید به زانو رخ میدهد و میتواند موجب قفل شدن زانو یا درد مزمن شود.
علائم آسیب رباط صلیبی و مینیسک زانو
شنیدن صدای “تق” هنگام آسیب
درد شدید و ناگهانی
تورم زانو در چند ساعت اول
احساس بیثباتی و خالی کردن زانو
محدودیت در خم و راست کردن زانو
قفل شدن یا گیر کردن مفصل (در پارگی مینیسک)
چه زمانی جراحی لازم است؟
در بسیاری از موارد خفیف، استراحت، دارو و فیزیوتراپی میتواند کمککننده باشد. اما در شرایط زیر جراحی توصیه میشود:
پارگی کامل رباط صلیبی قدامی (ACL)
پارگی مینیسک همراه با قفل شدن زانو
درد و بیثباتی مداوم که با درمانهای غیرجراحی برطرف نشده است
بیماران جوان و ورزشکارانی که نیاز به بازگشت به فعالیتهای ورزشی دارند
جراحی رباط صلیبی چگونه انجام میشود؟
جراحی رباط صلیبی معمولاً با روش آرتروسکوپی انجام میشود. در این روش:
چند برش کوچک روی زانو ایجاد میشود.
آرتروسکوپ (دوربین کوچک) وارد مفصل میشود.
رباط آسیبدیده برداشته شده و با یک پیوند رباط (از تاندون همسترینگ، کشکک یا تاندون بدن خود بیمار) جایگزین میشود.
این عمل معمولاً ۱ تا ۲ ساعت طول میکشد و بیمار همان روز یا روز بعد از بیمارستان مرخص میشود.
جراحی مینیسک زانو
جراحی مینیسک نیز با روش آرتروسکوپی انجام میشود و بسته به نوع پارگی، جراح میتواند:
مینیسک را ترمیم کند (بخیه زدن بخش آسیبدیده)
یا در صورت غیرقابل ترمیم بودن، بخش آسیبدیده را بردارد تا عملکرد زانو حفظ شود.
مراقبتهای بعد از جراحی
پس از عمل جراحی رباط صلیبی یا مینیسک، رعایت نکات زیر اهمیت زیادی دارد:
استراحت و استفاده از عصا یا بریس برای کاهش فشار بر زانو
یخگذاری و بالا نگه داشتن پا برای کاهش تورم
فیزیوتراپی منظم برای تقویت عضلات ران و افزایش دامنه حرکتی
پرهیز از حرکات سنگین و ورزشی تا زمانی که پزشک اجازه دهد
پیروی از برنامه توانبخشی برای بازگشت کامل به فعالیتها
مدت زمان بهبودی
پس از جراحی مینیسک، بازگشت به فعالیتهای روزمره ممکن است طی ۴ تا ۶ هفته انجام شود.
در جراحی رباط صلیبی، روند بهبودی طولانیتر است و بازگشت به ورزش حرفهای ممکن است بین ۶ تا ۹ ماه زمان ببرد.
مزایای جراحی رباط صلیبی و مینیسک
بازگشت ثبات به مفصل زانو
جلوگیری از آسیبهای بیشتر به غضروف و مفصل
کاهش درد و تورم
بهبود عملکرد حرکتی و امکان بازگشت به ورزش
جلوگیری از بروز آرتروز زودرس در آینده
جمعبندی
آسیب رباط صلیبی و مینیسک از شایعترین مشکلات زانو هستند که میتوانند کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. در مواردی که درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند، جراحی آرتروسکوپی زانو بهترین گزینه برای بازگرداندن عملکرد و ثبات مفصل است. انتخاب نوع جراحی و زمان انجام آن باید تحت نظر متخصص ارتوپدی و پس از بررسی دقیق وضعیت بیمار صورت گیرد.
دکتر اکبری اقدم با سالها تجربه و تخصص در زمینه تشخیص و درمان انواع بیماریها و آسیبهای زانو، آماده ارائه بهترین خدمات پزشکی به بیماران عزیز است. چه به دنبال درمانهای غیرجراحی مانند تزریق ژل و پیآرپی باشید و چه نیاز به جراحیهای تخصصی مانند تعویض مفصل یا ترمیم رباط صلیبی و مینیسک داشته باشید، میتوانید با اطمینان خدمات خود را به دکتر اکبری اقدم بسپارید. جهت سهولت در دریافت نوبت و انتخاب خدمات، کافیست از طریق فرم زیر اقدام کرده و زمان مورد نظر خود را به صورت آنلاین ثبت کنید.
