زانو یکی از بزرگترین و مهمترین مفاصل بدن است که وزن بدن را تحمل میکند و امکان حرکت، راه رفتن و انجام فعالیتهای روزمره را فراهم میسازد. با گذشت زمان و تحت تأثیر عواملی مانند آرتروز، ساییدگی غضروف، آسیبهای ورزشی و ضربات شدید، مفصل زانو ممکن است دچار فرسودگی و درد مزمن شود. در مواردی که درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی، تزریق ژل یا پیآرپی مؤثر واقع نشوند، پزشک ممکن است جراحی تعویض مفصل زانو را پیشنهاد کند.
تعویض مفصل زانو چیست؟
جراحی تعویض مفصل زانو (Knee Replacement Surgery) یا آرتروپلاستی زانو، روشی است که در آن بخشهای آسیبدیده یا فرسوده مفصل با قطعات مصنوعی جایگزین میشوند. این قطعات معمولاً از جنس فلز، پلاستیک یا سرامیک با کیفیت بالا هستند که عملکردی مشابه مفصل طبیعی زانو دارند.
این جراحی به دو شکل انجام میشود:
تعویض کامل مفصل زانو (TKR): جایگزینی کل مفصل با پروتز مصنوعی.
تعویض نیمه مفصل زانو (PKR): فقط بخش آسیبدیده مفصل تعویض میشود.
چه زمانی نیاز به تعویض مفصل زانو است؟
این جراحی معمولاً برای افرادی توصیه میشود که:
دچار آرتروز پیشرفته زانو هستند.
درد شدید و مداوم دارند که با دارو و درمانهای غیرجراحی تسکین نمییابد.
دچار محدودیت حرکتی و مشکل در انجام فعالیتهای روزمره مانند راه رفتن یا بالا رفتن از پلهها هستند.
تورم و التهاب زانو به صورت مزمن ادامه دارد.
تغییر شکل زانو (زانوی پرانتزی یا ضربدری) ایجاد شده است.
مراحل انجام جراحی تعویض مفصل زانو
ارزیابی اولیه: بیمار تحت آزمایشهای پزشکی و تصویربرداری قرار میگیرد.
بیهوشی: جراحی تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود.
برداشتن بافتهای آسیبدیده: جراح بخشهای تخریبشده غضروف و استخوان را برمیدارد.
قرار دادن پروتز مصنوعی: قطعات فلزی و پلاستیکی جایگزین سطح مفصل میشوند.
بستن محل جراحی: پس از قرار دادن پروتز، زانو بخیه زده شده و پانسمان میشود.
کل جراحی معمولاً بین ۱ تا ۲ ساعت زمان میبرد.
مزایای تعویض مفصل زانو
کاهش چشمگیر یا از بین رفتن درد
بهبود دامنه حرکتی و توانایی راه رفتن
افزایش کیفیت زندگی و امکان انجام فعالیتهای روزمره
اصلاح تغییر شکل زانو
نتایج ماندگار و پایدار (پروتزها معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ سال دوام دارند)
مراقبتهای بعد از جراحی
بهبودی پس از تعویض مفصل زانو نیازمند مراقبت و توانبخشی است:
استراحت و مراقبت اولیه: در چند روز اول بیمار نیاز به استراحت نسبی و استفاده از داروهای مسکن دارد.
فیزیوتراپی: تمرینات تخصصی برای تقویت عضلات و افزایش انعطافپذیری زانو ضروری است.
استفاده از عصا یا واکر: در هفتههای اولیه برای کاهش فشار روی زانو استفاده میشود.
تغذیه مناسب: مصرف پروتئین، ویتامین D و کلسیم به ترمیم بافت و استخوان کمک میکند.
پیگیری منظم با پزشک: جهت بررسی وضعیت پروتز و جلوگیری از عوارض احتمالی.
عوارض احتمالی تعویض مفصل زانو
اگرچه این جراحی روشی ایمن و مؤثر است، اما مانند هر عمل دیگری ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد، از جمله:
عفونت محل جراحی
لخته شدن خون در پاها
شل شدن یا فرسایش پروتز در طول زمان
محدودیت حرکتی موقت
درد و ورم در دوره نقاهت
با انتخاب جراح متخصص و رعایت دقیق مراقبتهای بعد از عمل، احتمال بروز این عوارض به حداقل میرسد.
زندگی پس از تعویض مفصل زانو
بسیاری از بیماران پس از جراحی میتوانند فعالیتهای روزمره خود را بدون درد انجام دهند. با این حال، انجام ورزشهای سنگین یا پر فشار مانند دویدن طولانیمدت توصیه نمیشود. فعالیتهایی مانند پیادهروی، شنا، دوچرخهسواری سبک و حرکات کششی میتوانند به بهبود بیشتر کمک کنند.
جمعبندی
تعویض مفصل زانو یک روش درمانی پیشرفته و مؤثر برای افرادی است که با درد شدید و مشکلات حرکتی ناشی از آرتروز یا آسیبهای زانو دست و پنجه نرم میکنند. این جراحی میتواند کیفیت زندگی بیماران را به شکل چشمگیری بهبود بخشد و آنان را دوباره به فعالیتهای روزانه بازگرداند. البته تصمیم نهایی برای انجام این عمل باید با مشاوره دقیق پزشک متخصص ارتوپدی و پس از بررسی کامل شرایط بیمار گرفته شود.
دکتر اکبری اقدم با سالها تجربه و تخصص در زمینه تشخیص و درمان انواع بیماریها و آسیبهای زانو، آماده ارائه بهترین خدمات پزشکی به بیماران عزیز است. چه به دنبال درمانهای غیرجراحی مانند تزریق ژل و پیآرپی باشید و چه نیاز به جراحیهای تخصصی مانند تعویض مفصل یا ترمیم رباط صلیبی و مینیسک داشته باشید، میتوانید با اطمینان خدمات خود را به دکتر اکبری اقدم بسپارید. جهت سهولت در دریافت نوبت و انتخاب خدمات، کافیست از طریق فرم زیر اقدام کرده و زمان مورد نظر خود را به صورت آنلاین ثبت کنید.
