پارگی رباط صلیبی یکی از شایع ترین آسیب ها به ویژه در ورزشکاران به شمار می رود. پارگی ها در رباط قدامی و موارد نادرتر در رباط خلفی در موارد نادر ایجاد می شود، اما در رباط جلویی یا قدامی رایج تر است. زمانی که رباط صلیبی پاره می شود، تورم شدیدی در مفصل زانو ایجاد شده و منجر به درد می شود. برای بازگرداندن زانو به حالت طبیعی و جلوگیری از فرسایش و التهاب مفصل باید به جراح ارتوپد دکتر حسین اکبری اقدم مراجعه کنید.
پارگی رباط صلیبی
پارگی رباط صلیبی یکی از مصدومیتهای شایع زانو است. رباط صلیبی قدامی (ACL) و رباط صلیبی خلفی (PCL) از رباطهای قوی بدن هستند که داخل زانو قرار دارند و مانند ضربدر یا صلیب از روی یکدیگر عبور میکنند. این دو رباط، استخوان ران (فمور) را به استخوان ساق پا (درشت نی) متصل کرده و به کنترل دامنه حرکتی و حرکت مفصل کمک میکنند. هر آنچه که به زانوی شما فشار زیادی برای خم شدن، وارد کند و یا باعث چرخش غیر طبیعی زانو شود، منجر به پارگی رباط صلیبی خواهد شد. پارگیهای ACL معمولا حین ورزشهایی که شامل توقف یا تغییرات ناگهانی در جهت، پرش و فرود هستند یا احتمال ضربه دیدن در آنها بالاست، مانند فوتبال، بسکتبال، فوتبال آمریکایی و اسکی اتفاق میافتد.
صدمات رباط صلیبی میتواند از آسیب خفیف (کشیدگی و پارگی جزئی) تا آسیب شدید (پارگی کامل رباط) متغیر باشد. آسیبهای رباط صلیبی قدامی به ندرت به صورت مجزا رخ میدهد و اغلب همراه با یک یا چند آسیب دیگر مانند آسیب رباط صلیبی خلفی، آسیب مینیسک زانو، شکستگیهای کوچک یا کوفتگی است. تمامی این آسیبها و عوامل دیگری همچون شدت پارگی رباط صلیبی، سن، وضعیت سلامتی و میزان تحرک فرد آسیبدیده، بر نحوه درمان و مدیریت برنامه توانبخشی تاثیرگذار خواهند بود. اما بازگشت به ورزش در حد حرفهای و مسابقات جهانی پس از آسیب رباط صلیبی ممکن است کمی چالشبرانگیز باشد. زمان بازگشت به ورزش پس از پارگی رباط صلیبی به درجه پارگی، نوع درمان، نوع ورزش و میزان توانایی فرد بستگی دارد.
دلایل پارگی رباط صلیبی چیست؟
پارگی رباط صلیبی میتواند به دلیل عوامل مختلفی رخ دهد. برخی از این عوامل عبارتند از:
- فعالیتهای ورزشی: بسیاری از پارگیهای رباط صلیبی در اثر فعالیتهای ورزشی و ورزشهایی که نیازمند تغییرات ناگهانی در جهت و حرکت زانو است، رخ میدهد. به عنوان مثال، پارگی رباط صلیبی معمولا در ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال، سکوتر، اسکی و فوتبال آمریکایی دیده میشود.
- حوادث و تصادفات: پارگی رباط صلیبی میتواند ناشی از حوادث و تصادفات باشد مانند سقوط شدید، ضربه مستقیم به زانو یا فشار زیاد بر روی زانو در زمانی که زانو خم شده است.
- سن: با بالا رفتن سن ، رباطهای صلیبی نیز در زانو ضعیفتر میشوند و احتمال پارگی آنها افزایش مییابد.
- عوامل آناتومیک: برخی از افراد به دلیل عوامل آناتومیک خاص در برابر پارگی رباط صلیبی حساستر هستند. به عنوان مثال، ممکن است برخی از افراد رباط صلیبی نسبتا ضعیفتری داشته باشند که به راحتیدر مقابل فشار زیاد پاره میشود.
- عوامل غیرورزشی: برخی از عوامل غیرورزشی مانند تغییرات زیستی (هورمونی)، بیماریهای مرتبط با ضعف رباطها و بیماریهای مرتبط با زانو (مانند آرتروز زانو) نیز میتوانند باعث پارگی رباط صلیبی شوند.
- تغییر ناگهانی جهت: ورزشکارانی که به سرعت چرخش می کنند یا جهت را تغییر می دهند در معرض خطر بیشتری برای آسیب دیدگی ACL هستند.
- پرش و فرود: تکنیک های فرود نادرست می تواند منجر به فشار بیش از حد بر روی رباط های زانو شود.
- ضربه مستقیم: برخورد با بازیکن دیگر می تواند منجر به نیروی ناگهانی شود که باعث پارگی رباط شود.
- استفاده بیش از حد : فشار مکرر روی مفصل زانو می تواند به مرور زمان رباط ها را ضعیف کند و آنها را مستعد آسیب دیدگی کند
روشهای درمانی پارگی رباط صلیبی
معمولاً حرکت ناگهانی زانو، دلیل اصلی پارگی رباط صلیبی است. البته نقش ضربههای کاری فیزیکی را هم نمیتوان در ایجاد این آسیب نادیده گرفت. در حالت کلی میتوان موارد زیر را دلایل یا فاکتورهای ریسک پارگی رباط صلیبی دانست:
- چرخش و خمش همزمان( این مورد اغلب در هنگام ورزشهای پر برخورد مانند فوتبال و بسکتبال رخ میدهد. اما ممکن است در افراد عادی نیز هنگام چرخش یا پیچش ناگهانی روی پای قفل شده رخ دهد.)
- فشار بیش از حد از جلو یا عقب به زانو
- کشیدگی زانو
- پیچ خوردگی زانو
- برخورد یک جسم سنگین با زانو
- فرود آمدن با زانوی خمیده
- ایست ناگهانی در هنگام دویدن با سرعت بالا
- تغییر توازن بر روی پاها به صورت ناگهانی
اگر چنین مواردی برای شما اتفاق افتاد و پس از آن دچار درد در زانو یا نواحی اطراف آن شدید، حتماً خیلی زود به یک مرکز تخصصی ارتوپدی معتبر و بهترین متخصص ارتوپد اصفهان دکتر حسین اکبری اقدم مراجعه نمایید.
درمان پارگی رباط صلیبی
درمان پارگی رباط به میزان صدمه وارد شده بر زانو بستگی دارد و با استفاده از چندین روش شامل روشهای غیرجراحی و جراحی انجام میشود. صدمات رباط صلیبی میتواند از خفیف (مانند پارگیهای کوچک یا رگ به رگ شدن) تا شدید (زمانی که رباط کاملا پاره شده است) متغیر باشد. هنگامی که رباط صلیبی به طور کامل پاره شده و علائم بالینی و داخلی مبنی بر ناپایداری زانو وجود داشته باشد، انجام عمل جراحی ضرورت مییابد. با این حال، مشخص نیست که بازسازی رباط صلیبی منجر به بازگشت به سطح فعالیت قبل از آسیب میشود یا خیر.
زمانی که آسیب رباط از نوع درجه یک و دو باشد (کشیدگی و پارگی جزئی) از روشهای غیر جراحی درمان پارگی رباط صلیبی استفاده میشود. هدف اصلی این روشها کاهش درد و تورم، بازیابی کامل دامنه حرکتی مفصل، بازگشت ثبات و استحکام مفصل و بازگشت فرد به سطح فعالیتهای پیش از آسیبدیدگی است. درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی شامل مدیریت درد و تورم، فیزیوتراپی، دارو درمانی، استفاده از بریس یا زانوبند طبی، تزریق پی آر پی، تزریق گاز ازون و تزریق استروئید است. البته به یاد داشته باشید این روشها به طور کلی زمانی ارجحیت دارند که:
- سن بیمار بالای ۳۵ سال باشد
- درشتنی دچار دررفتگی نشده یا دررفتگی آن بسیار جزئی باشد
- هیچ آسیب دیگری در مفصل وجود نداشته باشد
- بیمار فعالیت زیاد ندارد و ورزشکار نیست