بیماری ازگود اشلاتر (Osgood Schlatter) با علامت اختصاری OSD باعث درد زانو و ساق پا میشود. ممکن است این بیماری را با عنوان زانوی دوندگان نوجوانان نیز بشنوید؛ چراکه این عارضه در این گروه سنی شایع است. البته این به آن معنی نیست که بیماری ازگود اشلاتر در بزرگسالی بروز نمیکند، بلکه ابتلا به آن در این سنین ریسک کمتری دارد.
بیماری ازگود اشلاتر چیست؟
زانو درد در کودکان و نوجوانان بسیار شایع است. یکی از بیماریهایی که باعث درد قسمت جلوی زانو میشود، بیماری ازگود اشلاتر است. در این بیماری، التهاب محل اتصال تاندون کشککی به استخوان درشت نی ساق وجود دارد که معمولا بصورت یک برجستگی دردناک در زیر زانو نمایان میشود. ازگود اشلاتر اغلب طی جهش رشد درنوجوانان اتفاق میافتد. در سنین بین 10 تا 14 سالگی بعلت رشد سریع اسکلت بدن، بافت استخوان، عضلات و تاندونها به صورت مداوم در حال تغییر هستند. ورزشهای جهشی و دویدن باعث افزایش فشار در محل اتصال تاندون کشککی شده و فرد را مستعد این بیماری میکند هرچند این بیماری در افرادی که فعالیت فیزیکی کمتری دارند هم دیده میشود.
علت ازگود اشلاتر چیست؟
علت بیماری ازگود اشلاتر، آسیب و تحریک صفحهی رشدی استخوان در نوجوانان است. گاهی اوقات در سن بلوغ، رشد تاندونها، ماهیچهها و استخوانها یکسان نیست. فاکتورهایی مانند قدرت عضله چهار سران ران، نوع و شدت فعالیت فیزیکی و اندازه عضلات باعث ایجاد ناهماهنگی در سرعت رشد آنها میشود.
در این عارضه، استخوانهای زانو با عضلات چهار سران هماهنگ نیستند، یعنی یک ناهماهنگی در سرعت رشد آنها وجود دارد. به همین دلیل عضلات چهار سران دچار کشیدگی میشوند تا بتوانند این اختلال را جبران کنند. حالا اگر به این وضعیت پرش و جهشهای ناگهانی را هم اضافه کنیم، این عضلات فشار بیشتری را تحمل میکنند و همین موضوع باعث درد در ناحیه زیر زانو میشود. حرکت اسکات، دویدن، پریدن، انجام ورزشهایی مانند بسکتبال، والیبال، فوتبال، اسکیت و ژیمناستیک ریسک بروز و شدت یافتن این عارضه را بیشتر میکنند.
علائم بیماری ازگود اشلاتر چیست؟
- تورم
- درد در زیر کاسه زانو است. این درد میتواند خفیف باشد که فقط هنگام انجام تمرینات ورزشی حس شود یا درد دائمی است که با بالا رفتن از پلهها یا خم و راست کردن زانو بیشتر میشود.
- احساس گرما در مفصل زانو
- لنگیدن پس از فعالیتهای ورزشی
این علائم پس از متوقف شدن صفحات رشد از بین خواهند رفت.
بیماری ازگود اشلاتر در بزرگسالان چقدر شایع است؟
ازگود اشلاتر در بزرگسالی شایع نیست. ریسک بروز این بیماری در بزرگسالانی بیشتر است که در کودکی به آن مبتلا بودهاند. همچنین ورزشهای پرجنب و جوش مانند بسکتبال، والیبال، فوتبال و اسکیت احتمال بروز این بیماری در بزرگسالان را افزایش میدهد.
علائم ازگود اشلاتر در بالغین میتواند شامل موارد زیر باشد:
- درد زیر زانو
- تورم و برآمدگی در زیر کاسه زانو
- حساسیت به لمس
درمان بیماری ازگود اشلاتر
این بیماری اغلب خود به خود با بسته شدن صفحه رشد زیر زانو بهبود مییابد. البته فرآیند بهبودی ممکن است تا دو سال طول بکشد. کاهش فعالیت و اجتناب از انجام ورزش در طی دوره های درد بسیار موثر است. استفاده از کیسه یخ در جلوی زانو( به مدت 5 دقیقه در هر نیم ساعت 3 تا 5 بار در روز ) پس از ورزش و در حین دورههای درد، نقش موثری در کاهش درد و التهاب زانو دارد. در صورت درد شدید، داروهای ضد التهاب به صورت پماد موضعی و یا خوراکی تجویز میشود.
در گذشته، بی حرکتی در گچ بلند پا به مدت 3 تا 4 هفته به عنوان درمان استاندارد شناخته میشد ولی در حال حاضر بیحرکتی در گچ توصیه نمیشود. کاهش فعالیت ورزشی و انجام حرکات کششی و تقویتی بر روی عضلات اندام تحتانی در بیشتر موارد باعث بهبودی میشود.
استفاده از زانو بندهای مخصوص حین ورزش در کاهش فشار بر روی صفحه رشد موثر است. در بیش از 90 درصد موارد، با بسته شدن صفحه رشد زیر زانو، بین 15 تا 17 سالگی، بهبودی کامل ایجاد میشود. درد در جلوی زانو در حدود 10 درصد از بیماران پس از بلوغ اسکلتی باقی میماند که در موارد مقاوم، جراحی جهت برداشتن توده استخوانی انجام میشود. گاهی برجستگی بزرگ در زیر زانو در محل اتصال تاندون کشککی باقی میماند که در صورت بیعلامت بودن نیاز به درمان ندارد.
ز تکنیک RICE برای درمان بیماری ازگود اشلاتر
استراحت و مراقبت از مفصل زانو به همراه گذشت زمان، باعث درمان این بیماری میشود. تکنیک RICE شامل موارد زیر است:
- استراحت (Rest). از انجام فعالیت و ورزشهایی که به مفصل زانو فشار وارد میکنند، پرهیز کنید.
- کمپرس سرد (Ice). قرار دادن کمپرس سرد روی مفصل زانو در کاهش درد و تورم موثر است. حواستان باشد کمپرس یخ را ممتد و مستقیم روی زانو قرار ندهید.
- فشرده سازی (Compress). استفاده از زانوبند طبی در ثابت و فشرده نگه داشتن زانو، میتواند از بروز آسیبهای بیشتر جلوگیری کند.
- بالا نگه داشتن پاها (Elevate). در زمان دراز کشیدن یا خوابیدن چند بالش زیر پاهای خود قرار دهید تا پاها کمی بالاتر از سطح قلب قرار بگیرند.
آیا پیشگیری از بیماری ازگود اشلاتر امکان دارد؟
از بروز این بیماری نمیتوانید جلوگیری کنید؛ اما میتوانید ریسک بروز آن را کاهش دهید. برای مثال بهتر است به سراغ ورزش و تمریناتی مانند شنا بروید که فشار کمتری به مفصل زانو وارد میکنند.برای اینکار بهتر است با دکتر حسین اکبری اقدم فوق تخصص جراحی زانو مشورت کنید
چه داروهایی برای بیماری ازگود اشلاتر مناسب است؟
داروهایی که برای درمان این بیماری تجویز میشوند معمولا مسکن و ضد درد هستند و به کاهش تورم، درد و التهاب کمک میکنند.
آیا جراحی برای درمان بیماری ازگود اشلاتر توصیه می شود؟
بندرت برای درمان این بیماری از جراحی استفاده میشود. اگر شیوههای رایج به درمان پاسخ ندهند و بیمار مشکلات جدی داشته باشد، جراحی میتواند گزینهایی برای درمان باشد.